Hipoteka nastaje upisom u nadležni registar napokretnosti, na osnovu:
- ugovora o hipoteci ili sudskog poravnanja (ugovorna hipoteka)
- založne izjave (jednostrana hipoteka)
- zakona (zakonska hipoteka)
- sudske odluke (sudska hipoteka).
Ne može nastati hipoteka na nepokretnostima ako se ona ne upiše u javne knjige, cime postaje dostupna i vidljiva svim trecim licima
(princip publiiteta kod hipoteke).
Hipoteka se upisuje i odnosi na celu nepokretnost (npr. na eo stan, zgradu, lokal), ali može da se zasnuje i na suvlasnickom delu nepokretnosti
(npr. na polovini ili trecini zgrade, na katastarskoj parceli), kao i na nepokretnostima koje su u zajednickom vlasništvu
dva ili više lica (npr. supružnika ili naslednika do deobe).
Pravila o ugovornoj hipoteci, koja je najcesca u praksi, shodno se primenjuju na jednostranu, zakonsku i sudsku hipoteku,
osim ako jezakonom drugacije propisao.
